عباس قديانى

115

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

سپس اردشير خود را شاه خوانده بر همهء ايران دست يافت و بيشتر شاهزادگان اشكانى را بكشت و دولت نيرومند اشكانى پس از 470 سال حكومت منقرض گشت ( 224 م . ) . تاريخ دولت اشكانى را مىتوان به سه دوره تقسيم كرد : 1 - تأسيس دولت اشكانى و كوتاه كردن دست سلوكيان ، از قيام ارشك تا دورهء مهرداد دوم ؛ 2 - اعتلاى دولت اشكانى و رقابت ايران و روم ؛ 3 - انحطاط دولت اشكانى . شاهان مهم اشكانى عبارت بودند از : 1 - اشك اول ( فوت 248 ق . م . ) . 2 - تيرداد اول ( فوت 211 ق . م . ) . 3 - اردوان اول ( فوت 191 ق . م . ) . 4 - فرى ياپت ( فوت 176 ق . م . ) . 5 - فرهاد اول ( فوت 171 ق . م . ) . 6 - مهرداد اول ( فوت 138 ق . م . ) . 7 - فرهاد دوم ( فوت 125 ق . م . ) . 8 - اردوان دوم ( فوت 123 ق . م . ) . 9 - مهرداد دوم ( فوت 87 ق . م . ) . 10 - ساناتروك ( فوت 87 ق . م . ) . 11 - فرهاد سوم ( فوت 57 ق . م . ) . 12 - مهرداد سوم ( فوت 55 ق . م . ) . 13 - ارد اول ( فوت 36 ق . م . ) . 14 - فرهاد چهارم ( فوت 2 ق . م . ) . 15 - تيرداد دوم ( فوت 3 ق . م . ) . 16 - فرهاد پنجم ( فوت 4 م . ) . 17 - ارد دوم ( فوت 6 م . ) . 18 - ونن اول ( فوت 12 م . ) . 19 - اردوان سوم ( فوت 40 م . ) . 20 - تيرداد سوم ( جلوس به تخت 36 م . ) . 21 - وردان ( فوت 45 م . ) . 22 - گودرز دوم ( فوت 51 م . ) . 23 - ونن دوم ( فوت 51 م . ) . 24 - بلاش اول ( فوت 78 م . ) . 25 - پاكر دوم ( فوت 110 م . ) . 26 - اردوان چهارم ( فوت 81 م . ) . 27 - خسرو ( فوت 129 م . ) . 28 - بلاش دوم ( فوت 147 م . ) . 29 - مهرداد چهارم ( فوت 147 م . ) . 30 - بلاش سوم ( فوت 191 م . ) . 31 - بلاش چهارم ( فوت 209 م . ) . 32 - بلاش پنجم ( فوت 222 م . ) . 33 - اردوان پنجم ( فوت 226 م . ) و نيز - پارتيان . اشك بيستم - گودرز ( 46 - 51 م . ) بزرگان ايران پس از كشته شدن « واردان » گودرز را به شاهى برداشتند . اين شاه در سال 51 درگذشت . از او سنگ‌نبشته‌اى در بيستون به خط يونانى باقى است . اشك بيست و پنجم و بيست و ششم ( 130 - 191 م . ) پس از خسرو ، بلاش دوم بر تخت نشست . در زمان او آلانها از دربند قفقاز گذشته به آذربايجان هجوم آوردند و به قتل و غارت پرداختند . پس از او پسرش بلاش سوم ، شاه شد . وى در سال 161 ميلادى به ارمنستان حمله كرد و پادشاه دست‌نشانده روم را از آنجا بيرون كرد . ديرى نگذشته بود كه كاليوس يكى از سرداران نامدار روم به جنگ او آمد ، وى را شكست داد . سپس روميان قسمت غربى ايران را كه شامل ارمنستان تا بين النهرين مىشد ضميمه كشور خود ساختند .